Een 17e-eeuwse woning verduurzamen. Alleen die zin al roept vragen op. Kan dat wel? Wat betekent dat voor comfort, kosten en uitstraling? En misschien wel de belangrijkste vraag van mijn klanten: hoe besparen we gas – en kunnen we binnen vijf jaar gasloos wonen?
Onlangs begeleidde ik een traject voor bewoners van een prachtige 17e-eeuwse woning met precies deze ambitie. Wat begon met een hoge energierekening en een twijfelachtig energielabel, eindigde in een helder stappenplan richting een toekomstbestendige woning.
De start: hoge energiekosten en een kloppend gevoel dat er iets niet klopt
De bewoners hadden een energielabel ontvangen dat – op papier – redelijk leek. Toch was de gasrekening buitensporig hoog.
Tijdens mijn opname op locatie bleek al snel waarom. Op meerdere plekken ontbrak simpelweg isolatie:
- Geen of onvoldoende dakisolatie
- Plaatselijk ontbrekende gevelisolatie
- Verouderd glas
- Warmteverliezen via aansluitingen en kieren
Het energielabel gaf dus geen realistisch beeld van de werkelijke situatie. En dat verklaarde direct de hoge energiekosten. Een belangrijk inzicht hier: een energielabel is een indicatie, geen garantie voor werkelijke prestaties. Zeker bij monumentale of zeer oude panden kan de praktijk sterk afwijken.
De ambitie: gas besparen én binnen 5 jaar gasloos
De vraag was helder:
- Hoe kunnen we nu al gas besparen?
- Wat is er nodig om binnen 5 jaar volledig gasloos te worden?
- Wat zijn de kosten, subsidies, terugverdientijden en impact op het energielabel?
Daarom heb ik vier scenario's uitgewerkt – van laagdrempelig optimaliseren tot volledig all-electric.
Scenario 1 – Laaghangend fruit: optimaliseren zonder grote verbouwing
Dit scenario richtte zich op:
- Optimaliseren van stookgedrag
- Waterzijdig inregelen
- Aanpassen van aanvoertemperaturen
- Kleine isolerende maatregelen
- Systeemoptimalisatie
Met relatief beperkte investering konden we al een duidelijke gasbesparing realiseren en het comfort verbeteren. Conclusie: vaak valt hier al 10–20% besparing te behalen zonder ingrijpende verbouwing.
Scenario 2 – Hybride warmtepomp
Een logische vervolgstap was een hybride warmtepomp. Hierbij blijft de cv-ketel aanwezig voor piekmomenten, maar draait het grootste deel van het jaar de warmtepomp. Door middel van een warmteverliesberekening heb ik hier bepaald wat het meest efficiënt zou zijn.
Voordelen:
- Direct forse gasbesparing (50–70%)
- Beperkte aanpassingen aan het afgiftesysteem
- Interessante ISDE-subsidie
- Relatief korte terugverdientijd
Voor veel bestaande woningen is dit een uitstekende tussenstap richting gasloos.
Scenario 3 – Hybride + isolatie van dak, gevel en glas
Hier keken we naar dakisolatie, gevelisolatie waar mogelijk, HR++ of vacuümglas en kierdichting.
Door de schil te verbeteren daalt de warmtevraag aanzienlijk. Dat betekent lagere energierekening, betere voorbereiding op all-electric, verbetering van het energielabel en meer comfort.
Dit scenario maakte de woning wat betreft isolatie "warmtepomp-klaar".
Scenario 4 – All-electric warmtepomp + volledig aangepaste installatie
Dit was het meest ambitieuze scenario: volledig van het gas af. Maar hier zat ook de grootste eye-opener voor de bewoners.
Zij dachten dat met matige isolatie en bestaande radiatoren een all-electric warmtepomp prima zou functioneren. In de praktijk werkt dat helaas niet zo.
Een all-electric warmtepomp werkt efficiënt bij lage aanvoertemperaturen (30–45°C). Een slecht geïsoleerde woning met traditionele radiatoren vraagt vaak 70°C of hoger. Dat leidt tot onvoldoende comfort, slechte COP, hoge stroomkosten en teleurstellende prestaties.
Daarom adviseerde ik volledige isolatie van de schil, aanpassen van het afgiftesysteem, correcte dimensionering via warmteverliesberekening en eventueel een buffervat.
Het resultaat: realistisch, haalbaar en toekomstbestendig
We hebben een tijdspad opgesteld op basis van onderhoudsplannen, investeringsmomenten, subsidies, energiebesparing, impact op het energielabel en comfortverbetering.
De bewoners waren vooral blij met één ding: eerlijk advies. Geen verkooppraat over "alles kan", maar een technisch onderbouwd plan dat klopt in de praktijk.
Ze kozen voor een gefaseerde aanpak: optimalisatie, hybride warmtepomp, schilisolatie en op termijn doorgroeien naar all-electric. Binnen vijf jaar is gasloos wonen realistisch – maar dan wel op de juiste manier.
Wat dit laat zien?
Zelfs een 17e-eeuwse woning kan toekomstbestendig worden. Maar alleen als het werkelijke warmteverlies inzichtelijk is, installatie en isolatie samen worden bekeken, het afgiftesysteem niet wordt vergeten en er een realistisch stappenplan wordt gemaakt.
Overweegt u gas te besparen of volledig gasloos te gaan? Dan begint alles met een goede warmteverliesberekening en een integraal advies. Wilt u weten wat in uw situatie wél en niet werkt? Ik help u graag met een helder en onafhankelijk verduurzamingsplan.